Wednesday, October 27, 2010

پايان يك تولد


به سختي مي شد انگاشت كه نخستين نوشته هايش او را به پسين شعرهايش خواهد كشانيد.اما اين راز شكوفندگي هاست

و راز وجود او كه دشنام هاي بسيار شنيد.و نيز ناسزاها،كه كمتر به شعرش مربوط مي شد.چه رياكاري ها،چه رياكاري هاي رنگارنگ پشت گفته هاي نيش دار و دو پهلو واعظان خوش خط و خال ! راز وجود او گونه يي نگهداري بود از يك هسته   روشن، از يك اعتقاد بي درنگ ،از يك پاكيزگي بنيادي، در ميان مرداب . در ميان لجن زارها، زشتي ها، تسليم ها

فرزانگي داشت، مردمي . كه مي دانيد و مي بينيد چگونه آهسته دور مي شود و نكوهيده ! بي مصرف ! و قديمي ! كه گوش كنيد : اينست راستي ! اينست دروغ ! اينست تباهي ! اينست بهروزي


برجستگي كار شعري اش در صميميت رو به فزوني گفتارش است . آنجا كه ديگران، نوجويي نمايي را انگيزه آوازه خويش مي سازند و رونق بازار كارشان، او جويندگي داشت، برهنگي، هستي زندگي، سماع هستي جويي

اين مستي زندگي و نيز مهرورزي او به جلوه هاي هستي چنان شوريده وار بود كه گاه آنچه و آنكه او مي پسنديد كار هر داوري را دشوار مي ساخت . بويژه آن داوري كه نمي خواست يا نمي توانست دريابد كه منطق مهرورزي بجز خود مهرورزي نتواند بود
مي دانست كه چه بسا نيروهاي رهايي ،نيروهاي مهرورزي كه هميشه نوعي پيروزي بر ناگزيري هاي زندگي است، ديوار همه كژي ها و كاستي را به عقب تواند راند
مي دانست كه زيستن، بالا رفتن است . و بهر حال ،توقف نكردن . مي دانست آنچه مهم است، نطفه هاي هستي است نه چرخ هاي پوسيده 
اما با همه درويشي اش، با همه وارستگي اش، مي ايستاد مي جنگيد . و چه بسا كه اين ايستادگي ها به زيان زندگي روزانه اش تمام شد ! حتي گاه به زيان دلخواهش ! و دوستي ها از دست مي داد ! و پشت گرمي ها ! بر سر اين لجاجت ها كه به گمان من رهاننده ترين صفت يك هنرگر است ،فراوان باخت


چه با مهرباني، «مردگي آموزان» را به خود مي آورد ! چه با نرمي و شوخي هشدار مي گفت ! و هشدار مي گفت، و براستي هشدار مي گفت، دل هشدار گفتن داشت . كه باز مي بينيد و مي دانيد ديگران كمتر دارند ،ديگران قديمي مي دانند داشته باشند، ديگران صلاح نمي دانند داشته باشند
و به چشم من ريشه ديگري در كار او هست كه خوش دارم ببينم و بگويم . به سبب فراموشي و گم شدن ها . آنكه شعر او با همه تأثيرهايي كه از زندگي امر و زمان دارد در جهت بسيار ژرف شعر كهن فارسي است . در جهت سنت آگاهي هاي مستي آور . در جهت « بدور ريختن پوست » و يافتن هسته و معني

تازه اينهمه آغازي بيش نبود . آغاز و بلكه سرآغاز يك فصل گرم سنجش، ژرف بيني ، و انديشندگي . چه در سرايندگي اش و چه در بينش سينمايي اش . در اين تولد ديگرش او پس از يك دوران پر سروصداي فرعي، و دوران بعدي كه برخوردي بود آني با پديده ها - با همه طراوات ها و شگفتي ها كه داشت - كم كم به يك برداشت تركيبي و همه جانبه تر رسيده بود به يك نوع نگاه سنجيده . و همين است كه بيشتر از همه غيبت او را با افسوس مي آميزد . از آنكه در بافت آفرينندگي اش برشي روي داد
كسي كه از يك جريان زودپسندي با سرعتي باور نكردني به جهاني رو به گسترش برسد و به احساس هايي باز هم آگاه تر نزديك شود چه مژده هاي ديگر با خود مي داشت


طرح ها داشت بويژه طرحي براي يك فيلم داستاني بر پايه زندگي خودش . كه بريد . و شايد فيلمش نيز به همين برش پايان يافت . به حركت دستي كه بسويي دراز مي شود و ناگهان به يك عكس ثابت منتهي مي گردد
به عكس ماشيني با در گشوده
كه آنگاه در فضا فرو مي رود . در فضاي كهكشاني يك چشم گشوده




فريدون رهنما
از مجله آرش - اسفند 1345 - شماره 13


   پ .ن  :  براي فروغ . در سوگ  فروغ 

2 comments: